Các loại máy câu thông dụng hiện nay.

12 Thg 9 2018

Những chiếc máy câu đã khá quen thuộc với các tay câu chuyên nghiệp, tuy nhiên, với những người mới bắt đầu sẽ băn khoăn không biết có những loại nào và điểm khác biệt giữa chúng ra sao? Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn phân loại và giới thiệu những đặc điểm chính của một số loại máy câu thông dụng nhất.

Với thị trường dụng cụ đồ câu đa dạng đến từ các thương hiệu trong và ngoài nước như hiện nay, việc lựa chọn được chiếc máy câu đi kèm cần câu cũng không hề đơn giản. Thị trường hiện nay chia ra 3 loại máy câu. Đó là máy câu đứng, máy câu ngang và máy câu kết hợp cả ngang với đứng.

Điểm giống nhau giữa 3 loại này có thể được kể ra, đó là:

Về khung máy

Chất liệu khung máy thường là graphite, kim loại, nhôm. Tuy không cứng bằng nhôm hay kim loại, graphite vẫn được xem vật liệu chủ đạo làm máy câu phổ thông vì nhẹ hơn nhôm và giá thành tương đối dễ chịu.

Những loại máy câu biển có yêu cầu độ cứng, khỏe sẽ làm bằng nhôm/ kim loại, nhưng vẫn có thể làm bằng graphite vì nó có tính kháng muối nên sẽ ít bị rỉ sét và dùng rất bền. Chất liệu nhôm được ưa chuộng hàng đầu vì đặc tính cứng, khỏe và dễ tán nhiệt, do đó, khung máy nhôm sẽ đảm bảo ổn định cho máy và các bộ phận bên trong hoạt động bình thường, nhất là khi máy câu tỏa ra một nhiệt lượng rất lớn.

Ngoài nhôm và graphite, các hãng lớn còn có các chất liệu đặc biệt khác như zaion carbon (Daiwa) và CI4+ (Shimano). Chất liệu zaion có đặc điểm: nhẹ như kim loại magie nhưng khỏe hơn 30% so với magie, rất thân thiện với môi trường nước mặn. Còn CI4+ là một loại carbon nhẹ hơn chất liệu graphite XT-7 đến 50% nhưng lại mạnh hơn gấp đôi, không chứa kim loại, không thấm nước nên không gỉ sét, do vậy, chúng là loại vật liệu làm cho máy câu nhẹ, chính xác, cứng cáp và bền bỉ theo thời gian.

Về kích thước máy (Size máy)

Máy câu của mỗi hãng đều có con số để biểu thị size máy. Ví dụ Shimano có các size 1000, 2000, 2500, 3000, 4000, 5000, 6000, 8000, 10000, 12000, 14000, 18000, 20000, 30000. Còn Daiwa là 1000, 1500, 2000, 2500, 3000, 3500, 4000, 4500, 5000, 5500, 6000, 6500, 7000, 8000.

Số càng nhỏ thì máy càng nhỏ, tương ứng với khả năng chứa dây ít của ống dây.

Tỉ số truyền động

Khi đọc thông số kỹ thuật của máy câu, dân chuyên nghiệp sẽ chú ý đến con số mô tả “Gear Ratio” in trên hộp, ví dụ 6.2:1 hoặc 5.3:1. Đây là thông tin về tỉ số truyền động của máy câu, diễn đạt, khi tay quay quay 1 vòng thì ống dây sẽ quay bao nhiêu vòng. Theo đó, tỉ số 6.2:1 nghĩa là khi tay quay quay 1 vòng thì ống dây xoay 6.2 vòng. Số vòng quay của ống dây càng nhỏ thì tốc độ thu dây càng chậm, thường thấy ở những máy câu chậm có sức kéo tuyệt vời đối với cá lớn. Hiện nay, tỉ số truyền động 6.2 là nhanh nhất, giúp máy thu dây nhanh. Tùy vào kiểu câu, loại cá, vùng nước mà chọn máy có tỉ số lớn nhỏ, nhanh chậm.

Vậy, tỉ số truyền động bao nhiêu là hoàn hảo cho từng kiểu câu? Theo các chuyên gia, nếu chọn máy câu để câu mồi sống, nên chọn máy có tỉ số truyền động thấp để gia tăng sức mạnh cho máy, giúp máy dễ dàng quay khi có tải trọng. Còn câu mồi giả, máy nên có tỉ số truyền động cao.

Lưu ý, tỉ số cao thì dây cũng phải thật mảnh mới phù hợp với tỉ số truyền động và tổng sức mạnh của máy. Thật ra thì cũng có thể dùng loại máy có tỉ số truyền động cao (tốc độ thu dây nhanh và mạnh) để câu mồi sống nhưng nhược điểm của chúng là không được bền. Vậy thì cần phải giảm yêu cầu về tốc độ xuống để đạt được độ bền.

Bộ hãm dây

Trong máy câu, hãm dây là bộ phận quan trọng nhất. Máy câu, bất kể loại nào, đều thực hiện cơ chế hãm dây dựa vào sức ép của các đĩa hãm lên ống dây. Tùy theo chất liệu, kích thước, vị trí cũa đĩa hãm mà tạo được lực hãm khác nhau. Đĩa hãm thường được làm bằng các loại chất liệu như sợi carbon, sợi graphite, bần hoặc men sứ. Tùy theo giá thành của máy câu mà hãng chọn loại chất liệu làm đĩa hãm, máy đắt tiền thường có đĩa hãm làm bằng sợi carbon, giúp bộ hãm bền, trơn mượt, lực hãm cao.

Các đĩa hãm sẽ được xếp đối nghịch, hoặc xen kẽ, với các đĩa hãm làm bằng kim loại (thép không gỉ) để chia đều áp lực giữa chúng. Dù với chất liệu nào, các đĩa hãm cũng đều phải góp phần tạo được mức hãm và độ êm của bộ hãm.

Bạc đạn (Số vòng bi)

Đạc đạn trong máy câu có tác dụng làm cho máy chuyển động trơn mượt, các cơ phận khác nhờ đó cũng ổn định êm ái hơn. Máy có càng nhiều bạc đạn thì chuyển động càng êm và giá thành cũng càng cao. Máy có nhiều bạc đạn thì sức tải cũng khỏe hơn máy có ít bạc đạn.

Con số “+1” thường xuất hiện khi đọc thông số kỹ thuật của bạc đạn, nó có ý nghĩa biểu thị máy có bạc đạn trong roller. Bạc đạn roller nằm dưới bộ phận rotor (trục xoay) và giữ cho máy spinning quay ngược lại được.

Chất liệu bạc đạn thường là thép. Với máy câu nước mặn, bạc đạn có gia cố thêm lớp chống ăn mòn bỡi muối mặn.

Ổ cước (ống chứa dây)

Ổ cước là nơi chứa nhiều cơ phận quan trọng của máy câu, thực hiện nhiều nhiệm vụ như giúp quăng mồi ra xa, nhẹ nhàng và chính xác. Tùy theo công năng của máy mà ống chứa sẽ có một trong hai loại thiết kế căn bản là loại che kín ổ cước và loại có bức vách chắn.

Hiện nay, phổ biến hơn là loại có bức vách chắn cước, với ưu điểm là giúp hạn chế tình trạng bị rối cước và được thiết kế quăng xa (longcast) với lõi ống lớn, dài và nông. Lõi dài là để hạn chế thấp nhất việc dây bị ma sát, cho phép dây tuôn ra nhiều và nhanh hơn, mồi đi xa hơn. Cấu trúc lõi hơi nghiêng về phiá sau thay vì phía trước như cách đây vài năm.

Chất liệu ống thường là nhôm, Graphite hoặc các chất liệu tổng hợp cứng, khỏe nhưng nhẹ và chống gỉ sét.

Tay quay chống ngược (anti-reserve handle)

Tay quay chống ngược là bộ phận có tác dụng giúp cho máy không bị rối dây khi quay ngược lại, đồng thời giúp lưỡi câu xốc mạnh hơn và chính xác hơn.

Trên đây là những điểm chung. Ngoài ra, mỗi loại máy câu lại có những nét đặc trưng và công dụng riêng.

Máy câu đứng (Spinning)

Đây là loại máy câu thông dụng nhất và được đông đảo các cần thủ ưu tiên lựa chọn.  Ưu điểm của loại này là dễ sử dụng, ngay cả với những người mới tập câu, hơn nữa có thể áp dụng cho nhiều kiểu câu như câu lục, câu lancer hay câu lure.

Máy đứng có một số đặc điểm nổi bật:

Cơ chế hãm của máy câu đứng là tạo lực hãm trực tiếp lên ống chứa dây. Đĩa hãm, đa phần, được đặt ở trục chính, đường kính đĩa hãm nhỏ hơn đường kính ống dây.

Đa số máy câu đứng đều có núm chỉnh hãm đặt ở đầu trục chính. Khi cá mắc câu kéo dây tuôn ra nhiều, buộc người câu thường phải chỉnh núm hãm vài lần. Dây càng tuôn thì lượng dây còn lại trong ống dây mỗi lúc một ít dần đi và càng lúc càng căng, càng khó kéo, yêu cầu là phải nhã hãm đúng nếu không dây sẽ đứt. Khi con cá quay đầu chạy ngược lại, người câu lại phải thu dây càng nhanh càng tốt, ống dây đầy nhanh trở lại, lúc này, núm hãm lại phải được chỉnh đúng một lần nữa, siết chặt thêm để gây sức ép lên cá nhằm triệt bớt sức mạnh của nó.

Loại ống dây của máy đứng thông dụng hiện nay có thiết kế cân đối, đẹp mắt, ống dây sâu vừa phải chứa được lượng dây tương ứng với size máy, vành ống dây vát vào giúp dây tuôn ra nhanh, trôi chảy, không bị ma sát.

Số đạn bạc của máy đứng thường phải có yếu tố “+1” vì nó sẽ giúp hạn chế sự mài mòn và xoắn dây khi dây vào hoặc ra khỏi máy câu.

Ưu điểm:

  • Có thể dễ dàng quăng các loại mồi giả có trọng lượng nặng nhẹ khác nhau trong mọi điền kiện
  • Có tốc độ thu dây nhanh nhờ ổ cước lớn
  • Thay ổ cước rất nhanh và tiện
  • Cơ cấu truyền động không gây rắc rối và liên kết tốt với nhau
  • Đa số máy câu đứng thay đổi được tay quay, có thể đổi được tay quay từ trái sang phải hay ngược lại
  • Máy câu đứng nằm hoàn toàn bên dưới cần nên lực chia đều không gây mỏi tay
  • Loại máy này được thiết kế bộ phận chống quay ngược nên chỉ cần gạt bộ phận này thì cước sẽ không tuôn thêm ra. Đặc biệt hơn hiện nay đã xuất hiện máy câu đứng có bộ phận chống quay ngược tự động và được đông đảo các cần thủ yêu thích.

 Nhược điểm:

  • Dễ bị xoắn dây
  • Khi mồi bị thả thẳng xuống thì máy câu đứng khó điều khiển hơn, vì khi dây tuôn ra thì máy câu không kiểm soát được
  • Dây câu dễ bị quấn vào khoen, nhất là khi sử dụng dây braid, khi dây bung ra khỏi vòng chặn , chạm vào mấy khoen lớn gần máy câu.
  • Dây khi chạy qua trục lăn có góc 90 độ sẽ tạo ra nhiều ma sát vào hệ thống hãm dây

 Máy câu ngang

Máy câu ngang có cổ ước quấn dây vuông góc với trục cần câu. Khi ném mồi, cước sẽ tuôn thẳng ra theo chiều quay của ổ cước. Và điều này giúp cần thủ sử dụng quăng mồi chính xác hơn máy câu đứng nếu như biết sử dụng đúng cách.

Máy câu ngang được trang bị 1 hệ thống điều chỉnh lực kéo dây nằm ở ổ quấn nên việc kiểm soát độ căng của dây được dễ dàng hơn và có sử dụng khóa đơn hoặc khóa hình ngôi sao 5 cánh ở bên hông máy.

Máy ngang thích hợp cho những cần thủ chuyên nghiệp

Ưu điểm:

  • Kiểm soát dây tuôn ra rất tốt
  • Có kích thước nhỏ, gọn và nhẹ hơn so với máy câu đứng có cùng kích cỡ dây
  • Máy câu được đặt ở phía trên cần câu giúp tạo thêm lực bẩy phụ, dễ tăng áp lực lên cá
  • Dây tuôn thẳng ra từ ổ cước kích hoạt hệ thống hãm dây ngay lập tức
  • Giúp cảm nhận mồi câu rất tốt, không tốn nhiều sức lực
  • Có nhiều mẫu tay quay đôi giúp tăng tốc độ quay

Nhược điểm:

  • Rối dây. Nếu mới dùng thì có khi bạn phải mất đến 2/3 thời gian câu cá để ngồi gỡ rối rồi.
  • Ổ cước nhỏ, khiến cho tốc độ thu dây chậm. Nếu muốn thu dây nhanh hơn thì phải sử dụng máy ngang tốc độ cao.
  • Tay quay cố định.
  • Thao tác thay ổ cước rất khó hoặc nhiều công đoạn
  • Máy nằm phía trên cần có chiều hướng lệch xuống dưới nên khiến cần thủ nhanh mỏi tay

Máy câu ngang hiện nay ít được sử dụng bởi loại máy này chỉ thích hợp đi câu ở khơi xa hay câu rê bằng thuyền. Hơn nữa chỉ những cần thủ chuyên nghiệp cùng khả năng dùng mồi và dây to để câu mới đảm bảo việc câu cá được thuận lợi cũng như chính xác.

Máy câu kết hợp đứng và ngang

Một trong các loại máy hiện nay chính là máy kết hợp đứng và ngang. Loại máy này có phần trước che ổ máy và chỉ khi dùng ngón cái bấm nút quăng dây thì mới được bật ra. Khi đó ổ cước bắt đầu chuyển động và kéo tuôn dây cước ra.

Máy câu này không giới hạn đoạn dây được tuôn ra nên trước khi câu chúng ta cần xác định câu loại cá nhỏ, cá nặng hay cá trung bình để xác định đoạn dây cho phù hợp.

Đây là loại máy câu khá thuận tiện khi sử dụng nên rất thích hợp cho những người mới tập câu. Tuy nhiên đôi khi máy phát ra những tiếng rít gây ảnh hưởng tâm lý của các cần thủ khi đang hăng say câu.

Hiện nay, máy câu của các hãng như Shimano, Daiwa, Yumoshi, Pioneer... được giới dân câu ở Việt Nam khá ưa chuộng dựa trên những tiêu chí như chất lượng tốt, sản phẩm có thương hiệu hoặc có giá cả phù hợp.

Trên đây là những nét giới thiệu cơ bản về các loại máy câu. Tùy theo nhu cầu, khả năng và sở thích, hi vọng các bạn, đặc biệt là những người mới bắt đầu với môn thể thao này có thể lựa chọn cho mình được loại máy câu phù hợp.